Lenda: Unha serea terra adentro

Abondan en Galicia lendas de fadas, mulleres misteriosas que engadan ós homes coas súas artes e a súa beleza, pero sen endexamais deixarse apreixar por eles.

Algunhas destas lendas son case as mesmas nas distintas localidades, agás pequenas variantes, fenómeno facilmente comprensible debido á sús trasmisión oral.

Cada pobo, cada parroquia, sitúa a súa fada particular nun lugar, sempre o máis recóndito dos arredores, neste caso no risco dos Ballotes, situado e uns seis kilómetros de Santiago de Compostela en dirección a Ourense, á dereita da N-525, de diícil acceso.

A esta fada calificámola de serea pois, entre os seus moitos atributos, contaba cunha fermosa voz coa que engaiolaba ós homes, e andaba medio espida.

Nos anos 30 do século pasado, os mozos e algúns non tan mozos, solteiros, claro está porque ós casados as súas mulleres non lles consentían participar nesas troulas, da Susana e de San Fins, organizaron unha partida, armados coas escopetas de andar ós coellos para atopa-la famosa serea, e foron ó anoitecer, despois de cear, co ánimo de non voltar ás súas casas ata descobri-lo misterio da fada.

Na mañanciña do día seguinte foron regresando cal soldados vencidos no campo de batalla, cada un polo seu lado, buscando os camiños menos transitados para non atoparse con viciños curiosos; uns sen escopeta, outros coas mans e as pernas esfoladas, a roupa esgazada e todos coa cabeza gacha.

A serea bulrárase deles: as pedras do risco eran cascalla e, ó pisalas, esbararan polo monte abaixo.

Preguntados polo que acontecera, ningún quixo respostar e, desde aquela, naide se atreveu a molestar á fada.

(Escoitei moitas veces esta historia por boca de miña avoa e máis de miña madriña).

Santiago de Compostela: cabezudos (4)

Charanga de cabezudos na Praza do Toural

Autor das fotografías: L.Q.M.

Cabezudos na Praza da Quintana

Santiago de Compostela: cabezudos (3)

Encontro de xigantes na Praza de Praterías, algúns deles procedentes doutras Comunidades autónomas.

Autor das fotografías: L.Q.M.

Os Xigantes, perteñecentes ó Cabildo compostelán na Praza da Quintana.

Son sete figuras: O Coco (vestido de capitán da mariña) e a Coca, que nada ten que ver coa de Redondela (iso é outra historia da que falaremos noutra entrada). A de Santiago é unha figura feminina ataviada con roupa rechamante. As outras cinco figuras, máis outas e estilizadas, representan segundo a tradición os cinco continentes.

Santiago de Compostela: cabezudos (2)

Os Cabezudos, propiedade do Concello de Santiago de Compostela, eran na súa orixe bailados polos hospicianos; actualmente fano compoñentes ou antiguos compoñentes de grupos de baile tradicional.

Autor das otografías: L.Q.M.

Santiago de Compostela: cabezudos

Fotografía: J.S.S.
Bailan o día da Ascensión e o 24 e 25 de xullo. Moi ocasionalmente noutras datas. Son catro parellas, acompañadas da imprescindible charanga. Saen do Teatro Principal e percorren distintas rúas do casco histórico compostelá, con paradas para bailar nas prazas da Quintana, Obradoiro, Toural...
Non só constitúen unha atracción para os nenos e os visitantes, senón para os máis vellos pola súa vistosidade e tradición.

Autor das fotografías: L.Q.M.

Parella de baturros

A maja e o o correxidor

Arquitectura popular en Galicia: os hórreos (4)

As dimensións dos hórreos eran moi variadas, segundo a producción agrícola das familias, sendo os máis grandes de Galicia os de Carnota, Lira, O Araño e do mosteiro de San Xoán de Poio, case todos vencellados á igrexa compostelá, pois esta recaudaba os seus tributos (oblatas) en especies e por ferrados.
O hórreo de Carnota; Autor: J.S.S.

Arquitectura popular en Galicia: os hórreos (3)

Os hórreos máis primitivos chamados cabazos, igoal que os froitos, ou cabaceiras, eran unha especie de gaiolas feitas de bimios, de forma redondeada, empregando unha técnica similar á feitura dos cestos e cestas, é dicir entrenzando os bimios.
A meirande parte dos que hoxe podemos observar son construccións de planta rectangular, cunha estructura de pedra e vanos de madeira ou tamén de pedra.
Os de planta cuadrada, chamados "patelas", íntegramente de madeira son propios da raia asturiana.

Arquitectura popular en Galicia: os hórreos (2)

Serres. Autor: S.P.F.

O símbolo pagano da abundancia combinábase co sínbolo cristiá da cruz.

Arquitectura popular en Galicia: os hórreos

Portosín. Autor: S.P.F.

A cruz, como símbolo da cristianización

A función dos hórreos era a de almacenar provisións durante o inverno peservándoas da humidade e dos animais, principalmente dos ratos; canto máis húmido é o terreo, máis elevados con respecto ó chan se atopan os hórreos e case todos iles teñen algún sistema de ventilación.

Neles gardaban o trigo e o centeo, o millo, os cabazos, as castañas, etc.; tamén se empregaban para cura-los xamóns despois de quitalos da salmoeira e, nalgunhas zoas, os queixos.

Dólmen de Axeitos

Dólmen de Axeitos: parroquia de Oleiros, concello de Ribeira, na comarca do Barbanza (A Coruña, Galicia)

Autor: S.P.F.
A viaxe virtual a algúns monumentos megalíticos de Galicia que, por certo, suscitou moito interese por parte dos nosos alumnos, foi o complemento ó traballo realizado por Cristina López Portela e Laura Rodríguez Guede, do Postgrado de Xerontoloxía Social da USC en prácticas (curso 2008-2009) sobre algunhas lendas galegas, principalmente aquelas que teñen como protagonistas ós mouros. Precisamente o dólmen de Axeitos é coñecido como "A Pedra Moura".

Resulta estrano que estes monumentos sigan sendo cualidados moitas veces de "funerarios", cando neles non se atopron vestixios de enterramentos nen de restos humáns que corresponderan á data da súa construcción. A súa verdadeira intención segue sendo un misterio, probablemente de aí o seu interese.

Presentación

"Camiños e camiñantes" tentará compatir as nosas experiencias como viaxeiros e camiñantes, así como aquelas recollidas doutros que percorreron os mesmos camiños noutras épocas ou noutras circunstancias e, en consecuencia, as súas vivencias son á vez moi semellantes e moi distintas, porque a viaxe é sempre persoal e deixa en cada un de nós unha impronta única.

Camiñar é coñecer e coñecerse, medrar e avanzar...